Nhiều công ty tổ chức hoạt động thiện nguyện cho nhân viên: một ngày đi sơn trường, một đợt quyên góp áo ấm, một buổi hiến máu. Có nơi nhân viên hào hứng, chủ động rủ nhau tham gia. Có nơi nhân viên đi vì bị điểm danh, đóng góp vì bị trừ lương, và coi đó là một nhiệm vụ phải xong.
Nhân viên cùng tham gia hiệu quả nhất khi được hỏi ý kiến, được tự nguyện, có thời gian trong giờ làm, có nhiều lựa chọn phù hợp sở thích và kỹ năng, và thấy rõ kết quả việc mình làm. Ép đóng góp hay chấm điểm thi đua sẽ biến lòng tốt thành gánh nặng.
Bài viết này chia sẻ cách xây dựng hoạt động cộng đồng trong doanh nghiệp để nhân viên tham gia vì tự hào, không vì bắt buộc.
Vì sao tự nguyện là điều kiện đầu tiên
Cho đi chỉ có ý nghĩa khi xuất phát từ mong muốn thật. Khi một khoản đóng góp bị trừ thẳng vào lương mà không hỏi ý kiến, nhân viên không cảm thấy mình cho đi; họ cảm thấy mình bị lấy đi.
Ép buộc còn gây áp lực ngầm. Nhân viên có hoàn cảnh khó khăn có thể không dám từ chối vì sợ bị đánh giá. Người không thích một hình thức hoạt động có thể tham gia miễn cưỡng, làm qua loa, thậm chí gây phiền cho nơi được giúp.
Ngược lại, khi được tự chọn, nhân viên mang theo sự nhiệt tình và cả kỹ năng của mình. Họ kể cho gia đình, bạn bè nghe, và hoạt động có sức lan toả tự nhiên.
Tự nguyện không có nghĩa là doanh nghiệp đứng ngoài. Doanh nghiệp tạo điều kiện, tạo cơ hội, và để nhân viên tự quyết định tham gia thế nào.
Những cách tạo điều kiện cho nhân viên
Ngày tình nguyện có lương. Mỗi năm vài ngày nhân viên được dùng cho hoạt động cộng đồng.
Đóng góp đối ứng. Nhân viên góp bao nhiêu, công ty góp thêm tương ứng.
Hỏi ý kiến chọn hoạt động. Khảo sát nhân viên quan tâm lĩnh vực nào.
Nhiều lựa chọn. Lao động chân tay, dạy học, tư vấn chuyên môn, hiến máu.
Hoạt động gần nơi làm việc. Dễ tham gia, không mất nhiều thời gian đi lại.
Tình nguyện chuyên môn. Dùng kỹ năng nghề hỗ trợ tổ chức xã hội.
Linh hoạt thời gian. Hoạt động vào nhiều khung giờ khác nhau.
Cho phép gia đình tham gia. Với hoạt động phù hợp, an toàn.
Nhóm phụ trách do nhân viên dẫn dắt. Ban lãnh đạo hỗ trợ, không điều khiển.
Chi phí do công ty lo. Đi lại, vật tư, bảo hiểm cho hoạt động chính thức.
Tập huấn trước. An toàn, ứng xử, tôn trọng người nhận.
Những điều nên tránh
Trừ lương tự động. Mọi đóng góp tài chính phải được nhân viên đồng ý rõ ràng.
Công khai danh sách người góp, số tiền. Gây áp lực, so sánh.
Chấm điểm thi đua theo đóng góp. Biến lòng tốt thành chỉ tiêu.
Bắt buộc tham gia cuối tuần. Lấy thời gian riêng của nhân viên.
Hoạt động chỉ để chụp ảnh. Nhân viên cảm thấy mình là đạo cụ.
Lãnh đạo chỉ đến chụp ảnh rồi về. Làm mất tinh thần chung.
Chọn hoạt động theo ý lãnh đạo. Không hỏi ý kiến nhân viên.
Không có an toàn. Đưa nhân viên vào việc nguy hiểm không có chuẩn bị.
Không báo cáo kết quả. Nhân viên không biết đóng góp đi đâu.
Bỏ qua nhân viên khó khăn. Công ty quyên góp cho người ngoài trong khi chính nhân viên đang gặp khó.
Dùng hoạt động để đánh giá năng lực. Tình nguyện không phải tiêu chí thăng tiến.
Ghi nhận và lan toả đúng cách
Cảm ơn chung, kín đáo. Ghi nhận cả tập thể, không xếp hạng cá nhân.
Chia sẻ kết quả. Hoạt động đã giúp được gì, kèm phản hồi từ nơi nhận.
Để nhân viên kể chuyện. Những trải nghiệm thật lan toả tốt nhất.
Tôn trọng người không tham gia. Không bình luận, không đánh giá.
Hỗ trợ sáng kiến nhân viên. Một nhân viên có ý tưởng hoạt động, công ty hỗ trợ thực hiện.
Báo cáo minh bạch. Tổng đóng góp, cách sử dụng.
Không biến thành quảng cáo. Hình ảnh nội bộ không đồng nghĩa với chiến dịch truyền thông.
Hỏi phản hồi. Nhân viên thấy hoạt động thế nào, muốn thay đổi gì.
Duy trì đều đặn. Hoạt động định kỳ tạo thói quen.
Kết nối với tổ chức uy tín. Để hoạt động có chất lượng và an toàn.
Chăm lo nội bộ. Quỹ tương trợ nhân viên khi gặp khó khăn cũng là cho đi.
Định hướng của chúng tôi
Thiện Mỹ Foundation tin rằng doanh nghiệp là nơi nhiều người trưởng thành học được cách cho đi. Một môi trường tạo điều kiện, tôn trọng sự tự nguyện có thể nuôi dưỡng thói quen cho đi theo nhân viên suốt đời.
Chúng tôi chia sẻ những gợi ý này như định hướng chung cho các doanh nghiệp, không phải mô tả một chương trình hợp tác cụ thể.
Về các khoản đóng góp trích từ lương, doanh nghiệp cần có sự đồng ý rõ ràng của người lao động và tuân thủ quy định pháp luật lao động hiện hành.
Nếu bạn là người phụ trách nhân sự hay lãnh đạo, hãy thử bắt đầu bằng một cuộc khảo sát ngắn: "Bạn muốn công ty cùng làm điều gì cho cộng đồng?". Những câu trả lời có thể khiến bạn bất ngờ về tấm lòng của đồng nghiệp.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao khuyến khích nhân viên tham gia thiện nguyện?
Hỏi ý kiến về lĩnh vực quan tâm, cho ngày tình nguyện có lương, có nhiều lựa chọn hoạt động, công ty đóng góp đối ứng và chia sẻ kết quả để nhân viên thấy ý nghĩa.
Doanh nghiệp có được trừ lương nhân viên để quyên góp không?
Chỉ nên khi có sự đồng ý rõ ràng của từng người lao động và phù hợp quy định pháp luật lao động hiện hành. Ép buộc đóng góp làm mất ý nghĩa cho đi.
Đóng góp đối ứng là gì?
Là khi nhân viên tự nguyện đóng góp một khoản, doanh nghiệp góp thêm một khoản tương ứng theo tỷ lệ đã công bố, giúp nhân lên tác động.
Có nên công khai danh sách nhân viên đóng góp?
Không nên công khai số tiền từng người vì gây áp lực, so sánh. Chỉ nên báo cáo tổng đóng góp và cách sử dụng.
Hoạt động nào phù hợp cho nhân viên văn phòng?
Tình nguyện chuyên môn, dạy kèm, hiến máu, sửa chữa trường học, hỗ trợ bếp ăn cộng đồng hoặc các hoạt động môi trường gần nơi làm việc.
