Khi nghe "trách nhiệm xã hội doanh nghiệp", nhiều chủ cửa hàng, công ty nhỏ nghĩ đó là việc của tập đoàn lớn với ngân sách riêng và phòng ban riêng. Thực tế, những doanh nghiệp nhỏ thường gần cộng đồng hơn, và có nhiều cách cho đi phù hợp với quy mô của mình.
Doanh nghiệp nhỏ có thể bắt đầu bằng những việc vừa sức: dành một phần nhỏ lợi nhuận đều đặn, đóng góp sản phẩm hoặc dịch vụ, cho nhân viên thời gian tham gia hoạt động cộng đồng, ưu tiên mua hàng của người địa phương, và trước hết là đối xử tử tế với chính người lao động của mình. Quan trọng là đều đặn, minh bạch và gắn với điều doanh nghiệp làm tốt.
Bài viết này gợi ý những bước đầu tiên cho chủ doanh nghiệp nhỏ muốn cho đi một cách bền vững.
Trách nhiệm bắt đầu từ bên trong
Trước khi nghĩ tới việc giúp người ngoài, doanh nghiệp nên nhìn vào chính mình. Trả lương đúng hạn, đóng bảo hiểm đầy đủ theo quy định, bảo đảm an toàn lao động, tôn trọng nhân viên — đó là nền tảng của trách nhiệm xã hội.
Một doanh nghiệp làm từ thiện rầm rộ nhưng nợ lương nhân viên thì mọi hoạt động bên ngoài đều mất ý nghĩa. Ngược lại, một cửa hàng nhỏ chăm lo tốt cho vài người làm đã là một đóng góp thật cho xã hội.
Trách nhiệm cũng nằm trong cách kinh doanh: bán hàng trung thực, không gian dối về chất lượng, giữ vệ sinh môi trường quanh nơi kinh doanh, đối xử công bằng với nhà cung cấp.
Khi những điều này đã ổn, việc cho đi ra bên ngoài sẽ tự nhiên và đáng tin hơn.
Những cách cho đi vừa sức
Một phần nhỏ lợi nhuận đều đặn. Một tỷ lệ nhỏ mỗi tháng tốt hơn một khoản lớn rồi thôi.
Đóng góp sản phẩm. Tiệm bánh góp bánh cuối ngày, nhà sách góp sách cho thư viện trường.
Đóng góp dịch vụ. Tiệm cắt tóc cắt miễn phí cho người già một buổi mỗi tháng.
Không gian. Cho mượn mặt bằng làm lớp học, điểm sinh hoạt cộng đồng ngoài giờ.
Thời gian nhân viên. Một buổi mỗi quý cả công ty tham gia hoạt động cộng đồng.
Mua hàng địa phương. Ưu tiên nhà cung cấp nhỏ, nông dân, hợp tác xã gần mình.
Tuyển dụng hoà nhập. Tạo cơ hội việc làm cho người khuyết tật, người khó khăn khi phù hợp.
Học nghề. Nhận học sinh, sinh viên thực tập, dạy nghề cho thanh niên khó khăn.
Giảm rác thải. Hạn chế túi ni lông, phân loại rác.
Hỗ trợ khách hàng khó khăn. Giá ưu đãi kín đáo cho người cần.
Góp vào quỹ minh bạch. Nếu không tự làm, góp qua tổ chức uy tín.
Chọn việc gắn với điều mình làm tốt
Nhà hàng, quán ăn. Suất ăn cho bếp chung, người lao động nghèo.
Hiệu sách, văn phòng phẩm. Tủ sách cho trường vùng khó.
Cửa hàng quần áo. Áo ấm mùa đông qua kênh tin cậy.
Phòng khám, nhà thuốc. Tư vấn sức khoẻ cộng đồng theo đúng quy định.
Công ty công nghệ. Máy tính cũ còn tốt, dạy kỹ năng số.
Xưởng mộc, cơ khí. Bàn ghế, sửa chữa cho lớp học.
Công ty xây dựng. Tư vấn an toàn, sửa chữa công trình nhỏ.
Doanh nghiệp vận tải. Hỗ trợ chở hàng cứu trợ.
Nông trại. Rau, gạo cho bếp ăn trường học.
Kế toán, luật. Tư vấn cho tổ chức xã hội nhỏ.
Dịch vụ in ấn, thiết kế. Tài liệu cho chương trình cộng đồng.
Làm cho đều đặn và minh bạch
Viết ra cam kết. Cho đi gì, bao nhiêu, bao lâu một lần.
Ghi vào kế hoạch kinh doanh. Như một khoản chi thường xuyên.
Một người phụ trách. Để việc không bị quên khi bận.
Ghi chép, giữ chứng từ. Cho cả kế toán lẫn báo cáo.
Tìm hiểu quy định thuế. Khoản tài trợ có được tính chi phí hợp lý hay không tuỳ quy định hiện hành; hỏi kế toán, cơ quan thuế.
Báo cáo cho nhân viên. Để họ biết và tự hào.
Hỏi phản hồi từ nơi nhận. Đóng góp có thật sự hữu ích không.
Điều chỉnh theo thực tế. Kinh doanh khó khăn thì giảm, không bỏ hẳn nếu được.
Không hứa quá sức. Tránh cam kết rồi phải dừng giữa chừng.
Hợp tác với tổ chức có kinh nghiệm. Họ giúp chọn đúng nơi, đúng người.
Ghi nhận khiêm tốn. Không cần biển lớn, băng rôn.
Định hướng của chúng tôi
Thiện Mỹ Foundation tin rằng sức mạnh của cho đi nằm ở sự lan toả: khi hàng nghìn doanh nghiệp nhỏ cùng làm những việc vừa sức, tổng tác động có thể lớn hơn bất kỳ chương trình riêng lẻ nào.
Chúng tôi khuyến khích doanh nghiệp bắt đầu từ chính người lao động, chọn cách cho đi gắn với thế mạnh của mình và giữ sự đều đặn, minh bạch. Đây là định hướng chúng tôi chia sẻ, không phải lời mời hợp tác cụ thể.
Về các vấn đề thuế, kế toán liên quan tới khoản tài trợ, doanh nghiệp nên tham khảo quy định hiện hành và ý kiến của kế toán, cơ quan thuế, vì điều kiện cụ thể có thể thay đổi.
Nếu bạn là chủ doanh nghiệp nhỏ, hãy thử trả lời một câu: "Thứ mình làm tốt nhất có thể giúp ai trong cộng đồng?". Câu trả lời thường là điểm bắt đầu tự nhiên nhất.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp nhỏ có cần làm trách nhiệm xã hội không?
Không bắt buộc ngoài nghĩa vụ pháp luật, nhưng doanh nghiệp nhỏ có thể cho đi theo cách vừa sức và gần gũi cộng đồng, bắt đầu từ việc đối xử tốt với chính người lao động.
Doanh nghiệp nhỏ nên bắt đầu cho đi từ đâu?
Từ điều mình làm tốt: đóng góp sản phẩm, dịch vụ, thời gian nhân viên, mua hàng địa phương hoặc dành một phần nhỏ lợi nhuận đều đặn qua kênh minh bạch.
Khoản tài trợ của doanh nghiệp có được trừ thuế không?
Tuỳ quy định thuế hiện hành và điều kiện về hồ sơ, đối tượng nhận. Doanh nghiệp nên hỏi kế toán hoặc cơ quan thuế để biết cụ thể.
Có cần công khai việc doanh nghiệp làm từ thiện không?
Có thể chia sẻ một cách khiêm tốn, trung thực, tập trung vào việc đã làm và tôn trọng người nhận, tránh biến hoạt động thành quảng cáo.
Kinh doanh khó khăn thì có nên dừng cho đi?
Có thể giảm mức đóng góp cho phù hợp hoặc chuyển sang đóng góp thời gian, kỹ năng. Điều quan trọng là không hứa quá sức và trao đổi rõ với nơi nhận.
