Mùa tựu trường, nhiều nhóm thiện nguyện kêu gọi quyên góp vở, bút, cặp sách cho học sinh vùng khó. Đây là việc làm đáng quý, nhưng cũng là việc dễ gây lãng phí nhất nếu làm theo cảm tính.
Gửi đồ dùng học tập đúng cách là hỏi nhà trường danh sách cụ thể trước, chỉ gửi đồ mới hoặc còn tốt và phù hợp lứa tuổi, tính kỹ chi phí vận chuyển, cân nhắc mua tại địa phương, trao qua nhà trường một cách kín đáo, và xác nhận đồ đã đến tay các em.
Không hỏi trước là nguyên nhân lớn nhất gây lãng phí: cả trường nhận ba lần cặp sách trong một năm, trong khi thứ thiếu là máy tính cầm tay cho lớp chín.
Hỏi trước, gửi sau
Liên hệ nhà trường. Hỏi ban giám hiệu hoặc giáo viên chủ nhiệm, không chỉ hỏi qua người trung gian.
Xin danh sách cụ thể. Số học sinh mỗi lớp, từng loại đồ cần, số lượng, cấp học.
Hỏi những gì đã nhận. Tránh trùng với đoàn khác vừa trao.
Hỏi thời điểm phù hợp. Đầu năm học là lúc cần nhất; giữa năm có khi đã đủ.
Hỏi cách trao. Nhà trường muốn trao thế nào để không ảnh hưởng giờ học, không làm học sinh ngại.
Hỏi về học sinh đặc biệt. Em khuyết tật, em ở bán trú có thể cần đồ khác.
Hỏi về chính sách hiện có. Một số đồ đã được hỗ trợ theo chính sách, tránh trùng lặp.
Hỏi về kích cỡ. Áo, giày, cặp cần đúng cỡ cho từng lứa tuổi.
Hỏi chỗ cất giữ. Nhà trường có chỗ bảo quản đồ khi chưa phát hết không.
Hỏi đường vận chuyển. Xe vào được tới đâu, có phải gùi bộ đoạn cuối không.
Ghi lại thoả thuận. Viết rõ sẽ gửi gì, khi nào, ai nhận, để hai bên cùng nắm.
Chọn đồ đúng và chất lượng
Đồ dùng học tập cho trẻ vùng khó nên là đồ mới hoặc gần như mới, đúng tiêu chuẩn sử dụng của học sinh. Vở giấy mỏng dễ rách, bút nhanh hết mực, cặp đứt quai sau vài tuần đều là lãng phí.
Ưu tiên những thứ dùng hằng ngày: vở, bút, thước, tẩy, bút chì màu cho học sinh nhỏ, máy tính cầm tay, compa cho học sinh lớn. Sách giáo khoa đúng chương trình hiện hành.
Cẩn thận với đồ cũ quyên góp. Sách giáo khoa cũ có thể không còn đúng chương trình, cặp cũ có thể hỏng khoá, áo đồng phục cũ không đúng mẫu của trường.
Tránh những món đồ đẹp mà không cần: hộp bút nhiều tầng, đồ chơi điện tử, đồ có hình in quá nổi bật dễ gây so bì giữa các em.
Chuẩn bị đồ đồng đều cho cả lớp, tránh cảnh vài em nhận đồ đẹp còn các em khác nhận đồ kém hơn.
Vận chuyển và mua tại địa phương
Tính đủ chi phí. Đóng gói, vận chuyển, công khuân vác, đôi khi bằng giá trị đồ.
So sánh với mua tại chỗ. Mua ở thị trấn gần trường có thể rẻ hơn, nhanh hơn, và hỗ trợ người bán địa phương.
Chuyển tiền cho nhà trường mua. Nếu nhà trường đồng ý và có cơ chế minh bạch, đây thường là cách hiệu quả nhất.
Đóng gói chắc chắn. Bọc chống ẩm, thùng chắc, ghi rõ nội dung bên ngoài.
Chia theo lớp. Đóng sẵn theo lớp, theo học sinh giúp nhà trường phát nhanh.
Tránh mùa mưa lũ. Đường núi mùa mưa có thể không đi được, đồ bị ướt hỏng.
Không để nhà trường trả phí nhận. Thanh toán đủ phí vận chuyển tới nơi.
Báo trước thời gian đến. Để nhà trường chuẩn bị người nhận, chỗ cất.
Gửi kèm danh sách. Danh sách đồ trong từng thùng để đối chiếu.
Không mang đồ dễ hỏng. Thực phẩm, đồ điện tử cần điều kiện bảo quản đặc biệt.
Giảm rác thải. Hạn chế bao bì nhựa thừa vì vùng cao khó xử lý rác.
Trao đồ một cách tế nhị
Trao qua thầy cô. Thầy cô phát trong lớp như một việc bình thường, các em không thấy mình là đối tượng được thương hại.
Không tổ chức lễ trao rườm rà. Lễ đông người, phát biểu dài làm mất giờ học và khiến các em ngại.
Hạn chế chụp ảnh trao tay. Nếu cần ghi nhận, chụp ảnh lớp học đang dùng đồ, không chụp cảnh các em cầm quà cúi đầu.
Không in logo to. Tránh in tên, logo nhà tài trợ lớn trên cặp, vở.
Phát công bằng. Mọi em trong lớp được như nhau, không phân biệt.
Không bắt các em cảm ơn trước đám đông. Lời cảm ơn nếu có nên tự nhiên.
Tôn trọng giờ học. Phát đồ trong giờ sinh hoạt, không làm gián đoạn bài giảng.
Hỏi ý nhà trường về hình ảnh. Mọi hình ảnh đăng tải cần nhà trường và phụ huynh đồng ý.
Kèm lời nhắn nhẹ nhàng. Một tấm thiệp viết tay động viên học tập có khi được các em giữ rất lâu.
Ưu tiên kín đáo với hoàn cảnh riêng. Đồ hỗ trợ riêng cho em khó khăn đặc biệt nên trao kín đáo qua gia đình.
Đừng trao rồi đi ngay. Nếu có thời gian, ở lại đọc sách, chơi cùng các em.
Sau khi trao: xác nhận và học hỏi
Hỏi nhà trường xác nhận đồ đã đến đủ, đã phát cho các em, có món nào không phù hợp không. Một tin nhắn kèm vài tấm ảnh lớp học là đủ.
Nếu có đồ không dùng được, đừng ngại hỏi lý do. Đó là thông tin để lần sau làm tốt hơn.
Báo cáo lại với những người đã góp: đã nhận bao nhiêu, đã mua gì, gửi đi đâu, còn dư bao nhiêu và sẽ dùng vào việc gì.
Giữ liên lạc với nhà trường để biết năm sau họ cần gì, thay vì mỗi năm một nơi mới.
Ở Thiện Mỹ Foundation, chúng tôi tin rằng một chiếc bút đến đúng tay một em đang thiếu, đúng lúc em cần, có giá trị hơn mười chiếc bút đến nơi đã thừa.
Câu hỏi thường gặp
Gửi đồ dùng học tập cho vùng khó cần làm gì trước?
Liên hệ nhà trường xin danh sách cụ thể: số học sinh, loại đồ, số lượng, thời điểm cần và những gì đã nhận từ đoàn khác.
Có nên quyên góp đồ dùng học tập cũ?
Chỉ khi còn tốt và phù hợp. Sách giáo khoa cũ có thể sai chương trình, cặp cũ có thể hỏng. Đồ mới hoặc gần như mới thường phù hợp hơn.
Mua tại địa phương có tốt hơn gửi từ xa không?
Thường có, vì tiết kiệm chi phí vận chuyển, nhanh hơn và hỗ trợ người bán địa phương, nếu nhà trường đồng ý và có cơ chế minh bạch.
Trao đồ cho học sinh thế nào cho tế nhị?
Trao qua thầy cô trong lớp như việc bình thường, phát công bằng, hạn chế lễ rườm rà, chụp ảnh trao tay và logo nhà tài trợ lớn.
Sau khi gửi đồ cần làm gì?
Xin nhà trường xác nhận, hỏi món nào không phù hợp, báo cáo lại với người đóng góp và giữ liên lạc cho năm sau.
