Mùa hè, nhiều học sinh, sinh viên háo hức tham gia các chiến dịch tình nguyện: dạy học, trồng cây, sửa đường, chăm sóc người già. Với nhiều người, đó là lần đầu rời xa nhà để làm một việc cho người khác.
Tình nguyện giúp người trẻ học làm việc nhóm, thấu hiểu hoàn cảnh khác mình và trưởng thành hơn. Để trải nghiệm đó thật sự ý nghĩa, các bạn nên chọn tổ chức uy tín, việc vừa sức, có người lớn hướng dẫn, được gia đình đồng ý và đặt việc giúp lên trên việc ghi thành tích vào hồ sơ.
Bài viết này dành cho cả học sinh, sinh viên lẫn phụ huynh, giúp cân nhắc nên tham gia gì, chuẩn bị thế nào và học được gì từ những chuyến đi.
Người trẻ học được gì từ tình nguyện
Điều đầu tiên là sự thấu hiểu. Gặp gỡ những người sống trong hoàn cảnh khác mình giúp người trẻ nhìn thế giới rộng hơn, biết trân trọng những gì mình có và hiểu rằng khó khăn của người khác thường phức tạp hơn mình tưởng.
Điều thứ hai là kỹ năng: làm việc nhóm, giao tiếp với người lạ, tự lo cho bản thân, giải quyết vấn đề khi kế hoạch thay đổi. Đây là những kỹ năng mà lớp học khó dạy hết.
Điều thứ ba là sự khiêm tốn. Người trẻ thường đi với mong muốn "giúp đỡ", và trở về với nhận ra mình cũng được học rất nhiều từ chính những người mình đến giúp: sự kiên nhẫn của thầy cô vùng cao, sự lạc quan của trẻ em, sự hiếu khách của người dân.
Cuối cùng, tình nguyện có thể giúp người trẻ tìm ra điều mình quan tâm, thậm chí định hướng nghề nghiệp sau này.
Chọn hoạt động và tổ chức phù hợp
Tổ chức có lịch sử rõ ràng. Có người chịu trách nhiệm, có hoạt động công khai.
Có người lớn đi cùng. Nhất là với học sinh chưa đủ tuổi trưởng thành.
Việc vừa sức. Phù hợp tuổi, sức khoẻ, kỹ năng.
Có tập huấn trước. Về an toàn, ứng xử, công việc.
Chi phí minh bạch. Biết rõ phí tham gia dùng vào việc gì.
Cẩn thận với chương trình thu phí cao. Tình nguyện không nên trở thành sản phẩm du lịch đắt tiền mà ít giá trị cho cộng đồng.
Hoạt động gần nhà cũng tốt. Thư viện, mái ấm, công viên trong thành phố.
Tham gia qua trường, đoàn hội. Thường có tổ chức và giám sát tốt.
Hỏi người đã từng tham gia. Nghe trải nghiệm thật.
Tránh hoạt động tiếp xúc trẻ em không có quy tắc. Tổ chức tốt luôn có quy tắc bảo vệ trẻ em.
Xem lịch học. Không để tình nguyện ảnh hưởng việc học chính.
Lời khuyên cho phụ huynh
Tìm hiểu tổ chức. Gặp người phụ trách, hỏi kế hoạch, người đi cùng.
Biết lịch trình, địa điểm. Có số điện thoại liên hệ khẩn cấp.
Hỏi về an toàn. Phương tiện, chỗ ở, người biết sơ cứu.
Chuẩn bị đồ dùng cá nhân. Thuốc, quần áo phù hợp thời tiết.
Nói chuyện với con trước. Về ứng xử, an toàn, cách xử lý khi có chuyện.
Tôn trọng mong muốn của con. Đừng ép tham gia chỉ để có thành tích.
Không quá lo lắng. Để con tự lập trong khuôn khổ an toàn.
Lắng nghe khi con trở về. Hỏi về cảm xúc, điều con học được.
Giúp con xử lý cảm xúc khó. Gặp hoàn cảnh khó khăn có thể khiến con buồn.
Khuyến khích tiếp tục. Nếu con thích, tìm hoạt động đều đặn gần nhà.
Làm gương. Cha mẹ cùng tham gia hoạt động cộng đồng là bài học tốt nhất.
Tình nguyện vì người khác, không vì hồ sơ
Hồ sơ không phải mục tiêu. Kinh nghiệm thật quý hơn dòng chữ trong hồ sơ.
Hội đồng tuyển sinh nhận ra sự hời hợt. Một chuyến đi ngắn được kể hoa mỹ thường không thuyết phục.
Cam kết đều đặn có giá trị hơn. Một năm đọc sách cho trẻ hằng tuần hơn mười chuyến đi chụp ảnh.
Kể trung thực. Nói đúng việc mình làm, không phóng đại.
Không dùng người nhận làm chất liệu. Không khai thác hoàn cảnh người khác trong bài luận.
Tập trung vào điều mình học. Thay vì điều mình đã "ban phát".
Tự tạo dự án nhỏ. Nếu có ý tưởng, bắt đầu từ cộng đồng gần mình.
Hỏi ý kiến người được giúp. Dự án của học sinh cũng cần dựa trên nhu cầu thật.
Biết khi nào cần người lớn. Việc vượt khả năng thì nhờ người có kinh nghiệm.
Ghi nhật ký. Ghi lại cảm nhận để hiểu mình hơn.
Tiếp tục sau khi đã nộp hồ sơ. Tình nguyện thật không dừng khi có kết quả tuyển sinh.
Điều chúng tôi mong ở người trẻ
Thiện Mỹ Foundation tin rằng người trẻ cho đi đúng cách hôm nay sẽ là những người dẫn dắt cộng đồng ngày mai. Những gì các bạn học được từ một chuyến tình nguyện tử tế — sự lắng nghe, khiêm tốn, trách nhiệm — sẽ theo các bạn rất lâu.
Chúng tôi mong các bạn đi tình nguyện với tâm thế học hỏi, tôn trọng người mình gặp và an toàn cho bản thân. Đây là những giá trị chúng tôi chia sẻ, không phải lời mời tham gia một chương trình cụ thể.
Chúng tôi cũng nhắn với các bậc phụ huynh: hãy đồng hành cùng con trong việc chọn lựa, và trân trọng những gì con kể khi trở về, kể cả những điều con thấy buồn hay bối rối.
Nếu bạn là học sinh, sinh viên chưa biết bắt đầu từ đâu, hãy nhìn quanh khu phố, trường học của mình. Một thư viện cần người sắp sách, một người hàng xóm lớn tuổi cần người trò chuyện — tình nguyện có thể bắt đầu ngay ở đó.
Câu hỏi thường gặp
Học sinh đi tình nguyện được lợi gì?
Học kỹ năng làm việc nhóm, giao tiếp, tự lập, giải quyết vấn đề, và quan trọng hơn là sự thấu hiểu, khiêm tốn khi gặp những hoàn cảnh khác mình.
Học sinh chưa đủ tuổi có được đi tình nguyện xa không?
Nên có sự đồng ý của cha mẹ, tham gia qua tổ chức uy tín có người lớn đi cùng, có quy tắc an toàn và bảo vệ trẻ em rõ ràng.
Tình nguyện có giúp hồ sơ du học không?
Có thể, nếu đó là trải nghiệm thật, đều đặn và được kể trung thực. Những chuyến đi ngắn được kể hoa mỹ thường không thuyết phục.
Làm sao chọn tổ chức tình nguyện uy tín?
Xem tổ chức có người chịu trách nhiệm rõ ràng, hoạt động công khai, tập huấn trước, quy tắc an toàn và bảo vệ trẻ em, chi phí minh bạch và hỏi ý kiến người từng tham gia.
Không đi xa được thì tình nguyện ở đâu?
Thư viện, mái ấm, trung tâm chăm sóc người già, hoạt động môi trường ở công viên, hoặc hỗ trợ học tập cho trẻ em trong khu phố.
